#FranciszkańskieZamyślenie [23]: Kto sądzi, ten błądzi

2026-07-19

„Słudze Bożemu tylko jedno nie powinno się podobać: grzech. I jakikolwiek grzech jakaś osoba popełniłaby i z tego powodu sługa Boży niepokoiłby się i gniewał, ale nie z miłości, gromadzi sobie winę. Ten sługa wiedzie życie prawe, wolne od przywiązań, który się nie denerwuje i nie gniewa na nikogo.” (Napomnienia św. Franciszka, 11).

Te słowa św. Franciszka mogą wydawać się trudne do przyjęcia. Jak to? Nie denerwować się na nikogo? Nie oburzać się na błędy innych? Przecież tak często wydaje nam się, że mamy rację. Widzimy czyjeś złe decyzje, słyszymy o czyichś upadkach i niemal automatycznie wydajemy wyrok. Niekiedy nawet jesteśmy przekonani, że czynimy to w imię prawdy i sprawiedliwości.

Franciszek pokazuje jednak coś bardzo ważnego. Grzech jest złem, ale jeszcze inną rzeczą jest nasza reakcja na grzech drugiego człowieka. Jeśli rodzi się w nas pogarda, gniew, wyższość czy chęć osądzenia, wtedy sami wpadamy w pułapkę. Zaczynamy skupiać się nie na własnym nawróceniu, ale na cudzych błędach.

Jakże łatwo przychodzi nam dziś ocenianie. Wystarczy kilka zdań zasłyszanych w rozmowie, fragment historii przeczytanej w internecie, czyjaś decyzja, której nie rozumiemy. Od razu wiemy, co ktoś powinien był zrobić, jak powinien się zachować i jakie ponosi konsekwencje swoich wyborów.

Tymczasem prawda jest taka, że nigdy nie jesteśmy w cudzych butach. Nie znamy wszystkich okoliczności. Nie wiemy, jakie lęki nosi w sercu drugi człowiek, jakie rany go ukształtowały, z jakimi słabościami walczy, jakie ciężary dźwiga każdego dnia. Pychą jest myśleć, że na jego miejscu postąpilibyśmy lepiej. Pokorą jest przyznać, że być może nie poradzilibyśmy sobie wcale.

Franciszek zachęca nas do wolności od osądzania. To wolność nie tylko od plotkowania i złego mówienia o innych. To także wolność od nieżyczliwego myślenia. Bo osąd często rodzi się najpierw w sercu. Zanim wypowiemy słowa krytyki, wcześniej budujemy w sobie obraz drugiego człowieka, przypisujemy mu intencje, oceniamy jego motywy i wydajemy wyrok, choć nie znamy prawdy.

Ewangelia nie wzywa nas do naiwności ani do udawania, że zło nie istnieje. Wzywa nas natomiast do miłości. A miłość zawsze patrzy na człowieka szerzej niż na jego upadek. Widzi w nim dziecko Boga, które potrzebuje miłosierdzia tak samo jak my.

Święty Franciszek zauważa coś jeszcze. Kiedy z oburzeniem zajmujemy się grzechami innych, bardzo łatwo przestajemy dostrzegać własne. Szatan nie zawsze kusi człowieka do jawnego zła. Czasem podsuwa mu poczucie moralnej wyższości. Sprawia, że człowiek czuje się lepszy, bardziej sprawiedliwy, bardziej wierzący. Wtedy grzech pychy zakrada się do serca pod pozorem troski o dobro.

Dlatego warto dziś zapytać siebie: ile czasu poświęcam na ocenianie innych, a ile na pracę nad własnym sercem? Ile słów krytyki wypowiadam każdego dnia? Ile nieżyczliwych myśli noszę w sobie?

Franciszek uczy, że prawdziwie wolny jest ten, kto nie żywi gniewu wobec drugiego człowieka. Ten, kto zamiast osądzać – modli się. Zamiast potępiać – współczuje. Zamiast plotkować – milczy. Zamiast wydawać wyroki – powierza drugiego człowieka Bożemu miłosierdziu.

Bo sąd należy do Boga. Do nas należy miłość.

Paulina Wysocka