Nowość na maj: Dyktator czy wybawca. Przyczyny i kulisy przewrotu majowego 1926

Książka prof. Wojciecha Polaka powstała po to, by historia uczyła i inspirowała. Przystępny styl, bogata dokumentacja źródłowa i liczne ilustracje sprawiają, że czyta się ją jednym tchem, a refleksje nad przewrotem majowym pozostają aktualne także dziś w kontekście wyzwań dla demokracji, państwa prawa i odpowiedzialności społecznej. Autor nie potępia Józefa Piłsudskiego za wydarzenia z 1926 roku, choć dostrzega ich dramatyzm i ofiary w ludziach. Jak podkreśla: „Nikt nie akceptuje dzisiaj rozwiązań siłowych i przelewu krwi. Ale jakiś przełom jest konieczny. Potrzebny jest solidarny sprzeciw wszystkich Polaków wobec dyktatury, łamania prawa i podporządkowywania naszego kraju decyzjom europejskich biurokratów z Brukseli i z Berlina”.

„Józef Piłsudski powinien dla nas wszystkich pozostać wzorcem patriotyzmu i troski o dobro wspólne” – tymi słowami prof. Wojciech Polak otwiera refleksję nad stuleciem przewrotu majowego w swojej najnowszej książce „Dyktator czy wybawca. Przyczyny i kulisy przewrotu majowego 1926”, która ukazała się nakładem wydawnictwa Biały Kruk.

Publikacja nie jest klasyczną biografią Piłsudskiego. Autor nie skupia się wyłącznie na życiorysie jednej z najważniejszych postaci polskiej historii, lecz przede wszystkim na analizie mechanizmów politycznych i społecznych, które doprowadziły do dramatycznego przesilenia w maju 1926 roku. To mocna, bezkompromisowa opowieść o kryzysie państwa, ostrych sporach politycznych i decyzjach, które wstrząsnęły młodą polską demokracją, oparta na solidnych źródłach historycznych.

Prof. Wojciech Polak, wybitny historyk, dyrektor Centrum Badania Historii „Solidarności” i Oporu Społecznego w PRL oraz członek Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej, w prosty i przystępny sposób prowadzi czytelnika przez burzliwą rzeczywistość pierwszych lat niepodległej Polski. Przypomina, że Józef Piłsudski odegrał kluczową rolę w procesie odzyskania niepodległości. Po 1918 roku bez żadnych nacisków i sporów politycznych został wybrany Naczelnikiem Państwa jako symbol walki o wolność. Po zwycięstwie w wojnie z bolszewikami otrzymał tytuł Marszałka Polski. Z czasem jednak jego pozycja w życiu publicznym zaczęła być podważana przez część środowisk politycznych. W 1923 roku Piłsudski zdecydował się wycofać z życia politycznego.

Wówczas scena polityczna II Rzeczypospolitej stawała się coraz bardziej skonfliktowana. W gorące partyjne rozgrywki wciągano nawet wojsko, a Sejm stał się areną nieustannych kłótni, w których chodziło głównie o partykularne interesy. Pojawiało się też coraz więcej pytań, czy tak powinna wyglądać wymarzona demokracja w młodym państwie, które dopiero co odzyskało niepodległość.
Sto lat po przewrocie majowym wydarzenia te wciąż inspirują do refleksji nad kondycją demokracji, odpowiedzialnością elit politycznych oraz rolą obywateli w życiu publicznym. Jak zaznacza autor: „Trzeba też popatrzeć na wydarzenia sprzed stu lat z perspektywy teraźniejszości, bo przecież historia powinna być nauczycielką życia. Dzisiejsza demokracja wymaga przestrzegania prawa, dobrego obyczaju, wymaga rzetelnych i uczciwych urzędników, sprawiedliwych i niezależnych sędziów. Jeżeli tego wszystkiego nie ma, dochodzi do tragedii, która ma miejsce obecnie w Polsce”.

W tym kontekście szczególnego znaczenia nabierają słowa polskiego papieża Jana Pawła II, który darzył Marszałka wielkim szacunkiem: „Historia uczy, że demokracja bez wartości łatwo się przemienia w jawny lub zakamuflowany totalitaryzm”.

CZY BĘDZIE DRUGI PRZEWRÓT MAJOWY?

W najnowszej książce prof. Wojciecha Polaka „Dyktator czy wybawca. Przyczyny i kulisy przewrotu majowego 1926”  historia staje się punktem wyjścia do refleksji nad współczesną Polską. To mocna, bezkompromisowa analiza wydarzeń, które zmieniły bieg historii kraju. Autor prowadzi czytelnika przez dramatyczne dni przewrotu majowego, pokazując zarówno przyczyny wydarzeń, jak i ich konsekwencje dla państwa i społeczeństwa. Analizuje przy tym dramatyczne decyzje Józefa Piłsudskiego oraz zastanawia się, jakie lekcje z tamtego okresu mogą być ważne dla współczesnej Polski.

Prof. Polak podkreśla, że Marszałek pozostaje jedną z najważniejszych postaci polskiej historii, a jego postawa wciąż inspiruje do refleksji nad patriotyzmem, odpowiedzialnością za państwo i troską o dobro wspólne. Jak zaznacza autor, historia nie jest jedynie zapisem przeszłości, lecz także ważną lekcją dla współczesnych pokoleń.

„Trzeba też popatrzeć na wydarzenia sprzed stu lat z perspektywy teraźniejszości, bo przecież historia powinna być nauczycielką życia. Dzisiejsza demokracja wymaga przestrzegania prawa, dobrego obyczaju, wymaga rzetelnych i uczciwych urzędników, sprawiedliwych i niezależnych sędziów. Jeżeli tego wszystkiego nie ma, dochodzi do tragedii, która ma miejsce obecnie w Polsce”.

Prof. Polak zestawia mechanizmy władzy sprzed stu lat z wyzwaniami współczesnej polityki i ostrzega przed narastającym kryzysem:

„Donald Tusk w praktyce nie ma żadnego pozytywnego programu rozwoju naszej gospodarki, poza skwapliwym akceptowaniem rozmaitych unijnych wymogów, w tym także tych pseudoekologicznych, które mogą doprowadzić Polaków tylko do ruiny. Zadłużenie kraju przybiera rozmiary niespotykane w naszej historii, drożyzna szaleje, rośnie strefa ubóstwa. Służba zdrowia jest w stanie olbrzymiego kryzysu. Pogarsza się drastycznie jakość świadczeń dla obywateli”.

Autor ostrzega, że brak odpowiedzialności władzy oraz podporządkowywanie państwa decyzjom zewnętrznych biurokratów może prowadzić do poważnego kryzysu gospodarczego i społecznego. Jednocześnie podkreśla, że choć dziś nikt nie dopuszcza rozwiązań siłowych, konieczne są zmiany oraz większa obywatelska odpowiedzialność w obronie prawa i suwerenności państwa.

„Nie będzie drugiego przewrotu majowego. Nikt nie akceptuje dzisiaj rozwiązań siłowych i przelewu krwi. Ale jakiś przełom jest konieczny” – pisze prof. Polak. „Potrzebny jest solidarny sprzeciw wszystkich Polaków wobec dyktatury, łamania prawa, podporządkowywania naszego kraju decyzjom europejskich biurokratów z Brukseli i z Berlina. Musimy zahamować podporządkowywanie naszego kraju ponurym, zdemoralizowanym urzędnikom unijnym, którzy uważają się za ważniejszych od polskich ministrów i Prezydenta”.

Na tle tych współczesnych refleksji prof. Polak przypomina znaczenie postaci Piłsudskiego: „A Józef Piłsudski powinien dla nas wszystkich pozostać wzorcem patriotyzmu i troski o dobro wspólne”.

Dzięki połączeniu wnikliwej analizy źródeł historycznych z aktualnym komentarzem politycznym książka „Dyktator czy wybawca. Przyczyny i kulisy przewrotu majowego 1926” staje się doskonałym przewodnikiem nie tylko po historii, ale także po mechanizmach współczesnej władzy i demokracji.

Prof. Wojciech Polak „Dyktator czy wybawca. Przyczyny i kulisy przewrotu majowego 1926”