Franciszkańskie wątki pontyfikatu Franciszka

2025-04-22

Wspominając dwunastoletni pontyfikat papieża Franciszka, można spoglądać na niego z różnych punktów widzenia, dostrzegać różne jego barwy i odcienie. Każdy pamięta ważny dla niego moment, gest czy słowo. Chcemy przypomnieć Wam franciszkańskie wątki tego pontyfikatu, gdyż Ojciec Święty niejako sam wskazał na tę barwę swojej posługi, wybierając imię na cześć św. Franciszka z Asyżu.

1. Imię Franciszek

Argentyński kardynał Jorge Mario Bergoglio, tuż po wyborze na stolicę Piotrową, wybrał imię Franciszek. Wzbudziło to duże zainteresowanie, ponieważ żaden papież do tej pory nie nosił takiego imienia. Zastanawiano się, którego Franciszka podkreśla w ten sposób nowy papież (Kościół ma aż 25 świętych o tym imieniu). Ten jednak nie pozostawił wątpliwości, wskazując, że imię to ma uczcić św. Franciszka z Asyżu. Mimo iż sam był jezuitą, kard. Bergolio miał ducha franciszkańskiej prostoty, ubóstwa i ewangelicznego świadectwa.

– Wiemy wszyscy, że święty Franciszek zajmował się biednymi i nędzarzami, taka też będzie jego praca – oświadczył tuż po konklawe jeden z jego uczestników, kard. Timothy Dolan, metropolita Nowego Jorku.

2. „Franciszkańskie” encykliki

Papież Franciszek opublikował w czasie swojego pontyfikatu 4 encykliki: Lumen fidei (Światło wiary) z 2013 roku, napisana wspólnie z Benedyktem XVI, który nie zdążył dokończyć pracy nad nią, Laudato si (Pochwalony bądź) z 2015 r., Fratelli tutti (Wszyscy braćmi) z 2020 r. oraz Dilexit nos (Umiłował nas) o miłości ludzkiej i Bożej serca Jezusa z 2024. Dwie z nich można określić mianem „franciszkańskich”, gdyż nawiązują do św. Franciszka z Asyżu.

Tytuł LAUDATO SI jest cytatem z XIII-wiecznego włoskiego kantyku o nazwie „Pieśń słoneczna”, którego autorstwo przypisuje się św. Franciszkowi z Asyżu. Papież wskazał, że inspiracją do napisania encykliki był dla niego właśnie Biedaczyna z Asyżu. Główne tematy to ochrona środowiska przyrodniczego połączona z troską o ubogich, którzy najbardziej cierpią z powodu jego degradacji.

FRATELLI TUTTI poświęcona została tematom braterstwa i przyjaźni społecznej. Papież podpisał ją w Asyżu, a ogłosił 4 października 2020 r., w dniu wspomnienia św. Franciszka z Asyżu. „Ten Święty, znany z miłości braterskiej, prostoty i radości, który zainspirował mnie do napisania encykliki Laudato si’, ponownie motywuje mnie do poświęcenia tej nowej encykliki braterstwu i przyjaźni społecznej. Św. Franciszek, który czuł się bratem słońca, morza i wiatru, wiedział, że jest jeszcze bardziej zjednoczony z tymi, którzy tak samo żyją w ciele jak on. Wszędzie rozsiewał pokój i podążał u boku ubogich, opuszczonych, chorych, odrzuconych, ostatnich” – napisał Ojciec Święty na początku dokumentu.

3. W celi śmierci św. Maksymiliana Kolbego

29 lipca 2016 r., w czasie swojej jedynej wizyty w Polsce z okazji Światowych Dni Młodzieży w Krakowie, Ojciec Święty Franciszek odwiedził były niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady Auschwitz-Birkenau. Wizyta odbyła się w atmosferze modlitewnej ciszy i skupienia. Papież spotkał się m.in. z byłymi więźniami obozu, a także Polakami odznaczonymi tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, którzy w czasie wojny bezinteresownie udzielali pomocy Żydom, ratując ich od Zagłady.

Ojciec Święty modlił się na placu apelowym, na którym franciszkanin o. Maksymilian Kolbe, dobrowolnie ofiarował swoje życie za Franciszka Gajowniczka, wybranego przez Niemców na śmierć głodową po ucieczce jednego z więźniów. Następnie udał się do celi nr 18 w bloku 11, w której zamordowano o. Maksymiliana.

„Panie, miej litość nad Twoim ludem. Panie, przebacz tyle okrucieństwa” – napisał Ojciec Święty w Księdze Pamiątkowej Muzeum.

4. Franciszek pobłogosławił Ołtarz Adoracji do Światowego Centrum Modlitwy o Pokój w Niepokalanowie

29 sierpnia 2018 roku, Ojciec Święty Franciszek, przed audiencją generalną, pobłogosławił Ołtarz Adoracji „Gwiazda Niepokalanej” do Kaplicy Adoracji w Światowym Centrum Modlitwy o Pokój w Niepokalanowie, który przywieźli franciszkanie z Niepokalanowa.

Chwilę później, podczas audiencji generalnej na Placu Świętego Piotra, Ojciec Święty Franciszek przekazał również szczególne pozdrowienia i przesłanie dla Ojców Franciszkanów z Niepokalanowa oraz pielgrzymów z Polski:

„Witam serdecznie pielgrzymów polskich. (…) Dzisiaj szczególnie pozdrawiam Stowarzyszenie Communità Regina della Pace z Radomia i Ojców Franciszkanów z Niepokalanowa. Na ich prośbę pobłogosławiłem przed audiencją Ołtarz Adoracji Eucharystii, nazwany „Gwiazda Niepokalanej”. Zostanie on umieszczony w Sanktuarium w Niepokalanowie, które staje się ósmym Międzynarodowym Centrum Modlitwy o Pokój. Adorując Chrystusa zgodnie z duchowym pragnieniem św. Maksymiliana Kolbego, wypraszajcie pokój dla waszych rodzin, Ojczyzny, Europy i całego świata. Wam i waszym bliskim z serca błogosławię.”

5. Spotkania z franciszkanami

Papież Franciszek w czasie swojego pontyfikatu wielokrotnie spotykał się z franciszkanami. W kwietniu 2024 r. odwiedzili go w Watykanie franciszkanie z La Verny, miejsca gdzie św. Franciszek w 1224 r. otrzymał stygmaty.

„Jeśli ktoś chce dobrze poznać Chrystusa cierpiącego, niech poszuka franciszkanina” – powiedział wówczas Franciszek do braci mniejszych, wskazując na to, jak postrzega ich charyzmat. „Niech wasza zażyłość z Nim, tak jak to miało miejsce w przypadku Franciszka, uczyni was coraz bardziej pokornymi i zjednoczonymi, bardziej radosnymi i głębokimi, miłośnikami krzyża i uważnymi na ubogich, świadkami pokoju i prorokami nadziei w naszych czasach, które tak bardzo trudzą się, by rozpoznać Pana” – życzył im Franciszek.

6. Franciszek pisze przedmowę do publikacji o stygmatach św. Franciszka z Asyżu

W 2024 r. obchodziliśmy 800. rocznicę stygmatyzacji św. Franciszka z Asyżu. We wrześniu 1224 r., na górze La Verna, św. Franciszek otrzymał na ciele stygmaty, czyli trwałe ślady ran Chrystusa. Z okazji jubileuszu o. Zdzisław Kijas napisał książkę pt. „Stygmaty św. Franciszka i odrodzenia człowieka”. Papież Franciszek uczynił piękny gest pisząc przedmowę do tej publikacji. Odniósł się w niej do stygmatów Biedaczyny z Asyżu i ich znaczenia dla współczesnego człowieka:

„Średniowieczni artyści zwykli przedstawiać ciało Ukrzyżowanego spowite światłem, bo jest to historia bólu i chwały. Cały dramat ludzkiego życia jest zawarty we Wcieleniu. Nawet dzisiaj często zatrzymujemy się tylko na Wielkim Piątku, na ciemności bólu i śmierci. Nie zawsze jesteśmy w stanie pokazać dzisiejszej ludzkości, cierpiącej i dręczonej przez tak liczne dramaty, jasne znaki zmartwychwstania. Franciszek staje się znakiem wielkanocnego światła.

[…] Na Alwerni Franciszek jakby nurkuje w morze Bożego miłosierdzia. Wyłania się z niego człowiek nowy, który pokazuje wszystkim znaki nowej relacji z Bogiem poprzez miłość ukrzyżowanego i zmartwychwstałego Chrystusa.

[…] Po tym doświadczeniu Franciszek uczy się czytać ból, rany, za pomocą nowego alfabetu: alfabetu języka miłości. Nie dyskutuje, ale wyraża się poprzez pieśń miłości znaną jako Pochwała Stworzeń. Z ciemności bólu rodzi się pieśń światła miłości dla wszystkich stworzeń. Słońce miłości Boga dotknęło jego serca, rozgrzało je i w ten sposób przekazuje innym to ciepło. Zimno zła dręczyło go, ciepło miłości go pocieszyło. Śpiewać sercem, które przekazuje ciepło miłości. To jest misja, którą pozostawia nam Franciszek naznaczony stygmatami.

Wszyscy możemy pocieszać pieśnią miłości, przekazując innym bliskość, która przynosi nadzieję. Wyobrażam sobie, że w rodzinie rodzice, dziadkowie, dzieci mogą zarażać tym ciepłem, które leczy ból negatywnych doświadczeń. W wielu środowiskach, gdzie jest cierpiące ciało, tak wielu odrzuconych z ranami czeka na uleczenie ciepłem pociechy. Wszyscy jesteśmy powołani do bycia uczniami wyzwalającej słodyczy, którą Pascha Chrystusa wycisnęła w naszych sercach.”

7. Ostatnia Droga Krzyżowa

Około 18 tysięcy ludzi uczestniczyło w ostatni Wielki Piątek w Drodze Krzyżowej w rzymskim Koloseum. Rozważania, które napisał Papież Franciszek poruszają tematy związane z życiem człowieka. Nie brakło w nich także nawiązań franciszkańskich, z których najmocniejsze wybrzmiało na koniec. Była to modlitwa św. Franciszka z Asyżu.

„Przeszliśmy Drogę Krzyżową; zwróciliśmy się ku miłości, od której nic nie może nas odłączyć. Teraz, gdy Król śpi, a wielka cisza zstępuje na całą ziemię, czyniąc naszymi słowa św. Franciszka, prośmy o dar nawrócenia serca.

Najwyższy, chwalebny Boże,
rozjaśnij ciemności mego serca
i daj mi, Panie, prawdziwą wiarę,
niezachwianą nadzieję i doskonałą miłość,
zrozumienie i poznanie,
abym wypełniał Twoje święte
i prawdziwe posłannictwo. Amen”

Tekst: Paulina Wysocka